Tiếng khớp kêu lục cục có đáng lo? Hãy tìm hiểu nguyên nhân cụ thể tại đây

Tiếng kêu lục cục ở khớp khi vận động là trải nghiệm quen thuộc với nhiều người. Có thể là tiếng "cộp cộp" từ đầu gối khi leo cầu thang, tiếng "lách cách" ở cổ khi xoay đầu, hay từ vai khi vươn tay.

Với kinh nghiệm điều trị tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, chúng tôi nhận thấy đây là một trong những thắc mắc phổ biến nhất của bệnh nhân. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào tiếng khớp kêu là bình thường, khi nào cần chú ý, và phương pháp xử trí hiệu quả mà an toàn.

Tại sao khớp kêu lục cục?

Khớp là nơi hai xương gặp nhau, được bao bọc bởi bao khớp chứa dịch khớp có tác dụng bôi trơn và đệm. Khi khớp vận động, nhiều yếu tố có thể tạo ra âm thanh.

Nguyên nhân sinh lý bình thường

Hiện tượng tạo bọt khí (cavitation): Dịch khớp chứa các khí hòa tan như oxy, nitơ và carbon dioxide. Khi khớp di chuyển, áp lực trong khoang khớp thay đổi, các bọt khí hình thành và vỡ ra, tạo tiếng "cộp" hoặc "lục cục". Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và không gây hại.

Ma sát giữa gân và dây chằng: Khi khớp vận động, các gân và dây chằng trượt qua các cấu trúc xương. Sự ma sát này có thể tạo ra tiếng kêu, đặc biệt ở những người có cấu trúc giải phẫu hơi khác biệt hoặc khi gân căng. Tiếng kêu loại này thường nhất quán và lặp lại khi làm cùng một động tác.

Gân bật qua mấu xương: Một số khớp có cấu trúc làm gân có thể bật qua mấu xương khi vận động, tạo tiếng "táp" rõ ràng. Điều này thường xảy ra ở khớp vai, khớp háng và mắt cá chân.

Nguyên nhân liên quan đến bệnh lý

Khi tiếng khớp kêu đi kèm với các triệu chứng khác, đó có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe cần được chú ý.

Thoái hóa khớp: Đây là nguyên nhân bệnh lý phổ biến nhất gây khớp kêu. Sụn khớp bị mòn dần theo thời gian, bề mặt xương mất đi lớp đệm mịn màng, khiến các bề mặt xương cọ sát trực tiếp vào nhau tạo tiếng kêu kèm cảm giác nghiến răng. Biểu hiện của thoái hóa khớp gồm: 

• Tiếng khớp kêu kèm đau, đặc biệt khi mang vật nặng
• Khớp cứng vào buổi sáng hoặc sau khi ngồi lâu
• Sưng nhẹ quanh khớp
• Khớp yếu, mất ổn định
• Đau tăng dần theo thời gian
• Hạn chế khả năng vận động

Viêm khớp dạng thấp: Đây là bệnh tự miễn, hệ miễn dịch tấn công bao khớp gây viêm. Viêm làm thay đổi cấu trúc khớp, tạo tiếng kêu bất thường kèm theo sưng đau. Dấu hiệu đặc trưng:

• Sưng, đỏ, nóng ở nhiều khớp
• Đau và cứng khớp kéo dài hơn 30 phút vào buổi sáng
• Triệu chứng đối xứng hai bên (cả hai tay, hai chân)
• Mệt mỏi toàn thân
• Có thể có sốt nhẹ

Tổn thương sụn chêm: Ở đầu gối, sụn chêm đóng vai trò đệm giữa xương đùi và xương chày. Khi sụn chêm bị rách hoặc tổn thương, mảnh sụn có thể di chuyển trong khớp, tạo tiếng kêu hoặc cảm giác khớp bị kẹt. Biểu hiện cụ thể:

• Tiếng "cộp" hoặc "lách" rõ ràng khi gập, duỗi gối
• Đau đột ngột khi xoay đầu gối
• Khớp gối bị khóa, không duỗi hoặc gập được
• Sưng khớp gối sau vài giờ bị chấn thương
• Cảm giác khớp yếu, không vững

Lỏng dây chằng: Một số người có dây chằng lỏng lẻo hơn bình thường, khiến khớp có biên độ vận động rộng hơn. Điều này làm tăng khả năng tạo bọt khí trong dịch khớp và gân bật qua xương, gây tiếng kêu thường xuyên. Đặc điểm nhận biết:

• Khớp kêu nhiều nhưng không đau
• Có thể uốn cong ngón tay hoặc khuỷu tay quá mức
• Khớp dễ bị trật, bong gân
• Tiền sử gia đình có người cũng lỏng khớp

Gút (Gout): Bệnh gút do tích tụ tinh thể acid uric trong khớp. Tinh thể này gây viêm cấp tính và có thể tạo tiếng kêu khi khớp vận động trong giai đoạn mạn tính. Triệu chứng điển hình:

• Đau khớp đột ngột, thường vào ban đêm
• Khớp sưng to, đỏ, nóng, đau dữ dội khi chạm vào
• Thường bắt đầu ở khớp ngón chân cái
• Đau có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần
• Tái phát nhiều lần

Tiếng khớp kêu lục cục có đáng lo ngại?

Câu trả lời phụ thuộc vào hoàn cảnh và các triệu chứng kèm theo.

Khi nào KHÔNG cần lo lắng

Trong hầu hết trường hợp, tiếng khớp kêu lục cục là hiện tượng lành tính, không gây hại cho sức khỏe. Bạn không cần lo lắng nếu:

• Tiếng kêu xuất hiện đơn thuần, không kèm đau
• Khớp vận động bình thường, không cứng hay hạn chế
• Không có sưng, nóng đỏ quanh khớp
• Tiếng kêu không tăng dần về tần suất hoặc cường độ
• Không có tiền sử chấn thương gần đây

Nhiều người lo lắng rằng làm khớp kêu "cộp cộp" sẽ gây viêm khớp sau này. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy việc này gây hại. Thói quen làm khớp ngón tay kêu không làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp.

Khi nào CẦN LƯU Ý

Một số dấu hiệu cho thấy tiếng khớp kêu có thể là biểu hiện của vấn đề cần được đánh giá. Dấu hiệu cảnh báo:

• Tiếng kêu kèm đau liên tục hoặc tăng dần
• Sưng, nóng, đỏ ở khớp
• Khớp cứng, đặc biệt vào buổi sáng
• Hạn chế khả năng vận động của khớp
• Tiếng kêu xuất hiện sau chấn thương
• Khớp bị khóa hoặc cảm giác bị kẹt
• Yếu cơ xung quanh khớp

Nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu nào trên, nên đến khám để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

Những trường hợp nghiêm trọng cần đi viện ngay

Mặc dù hiếm gặp, một số tình huống liên quan đến tiếng khớp kêu đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp. Cần đến bệnh viện ngay khi:

• Tiếng khớp kêu lớn sau chấn thương, ngã, tai nạn
• Khớp sưng to nhanh chóng trong vài giờ
• Đau khớp dữ dội, không giảm dù dùng thuốc giảm đau
• Khớp biến dạng, không thể cử động
• Sốt cao kèm khớp sưng đau (nghi ngờ nhiễm trùng khớp)
• Tê bì, mất cảm giác hoặc yếu liệt chi bên dưới khớp bị ảnh hưởng
• Da quanh khớp đỏ, nóng, căng bóng
• Không thể đặt trọng lượng lên chân sau chấn thương

Nhiễm trùng khớp là tình trạng cấp cứu y tế. Vi khuẩn trong khớp có thể phá hủy sụn và xương rất nhanh nếu không được điều trị kịp thời bằng kháng sinh.

Phương pháp xử trí và điều trị tiếng khớp kêu lục cục

Tùy thuộc vào nguyên nhân, có nhiều cách tiếp cận điều trị khác nhau.

Biện pháp tự chăm sóc tại nhà

Với tiếng khớp kêu lành tính hoặc do thoái hóa khớp nhẹ, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Vận động đều đặn: Tập các bài tập nhẹ nhàng giúp tăng cường cơ xung quanh khớp, cải thiện tính linh hoạt và giảm tiếng kêu. Bơi lội, đi bộ, đạp xe là những lựa chọn tốt vì ít va đập.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân làm tăng gánh nặng lên khớp, đặc biệt khớp gối và háng, làm trầm trọng thêm tình trạng thoái hóa và tiếng kêu.
• Chườm nóng hoặc lạnh: Chườm nóng giúp thư giãn cơ và giảm cứng khớp. Chườm lạnh giúp giảm sưng và viêm nếu khớp bị viêm cấp.
• Bổ sung dinh dưỡng: Glucosamine và chondroitin có thể giúp hỗ trợ sụn khớp. Omega-3 từ cá biển có tác dụng chống viêm. Uống đủ nước giúp duy trì độ nhớt của dịch khớp.

Điều trị bằng châm cứu

Tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, chúng tôi áp dụng thành công châm cứu trong điều trị các vấn đề về khớp, mang lại hiệu quả tốt mà không có tác dụng phụ như thuốc kháng viêm.

Cơ chế hoạt động: Châm cứu kích thích các huyệt đạo cụ thể, giúp điều hòa khí huyết, giảm viêm, giảm đau và cải thiện chức năng khớp. Từ góc độ y học hiện đại, châm cứu kích hoạt hệ thống giảm đau tự nhiên của cơ thể, tăng lưu thông máu đến vùng khớp, giảm viêm và co thắt cơ.

Quy trình điều trị: Bác sĩ sẽ khám lâm sàng, xác định nguyên nhân tiếng khớp kêu và các điểm huyệt phù hợp. Thường châm các huyệt xung quanh khớp bị ảnh hưởng kết hợp với các huyệt xa để điều hòa toàn thân. Mỗi buổi kéo dài 20-30 phút, tần suất 2-3 lần/tuần.

Kết quả lâm sàng: Nhiều bệnh nhân cảm thấy giảm đau và cứng khớp sau vài buổi điều trị đầu tiên. Tiếng kêu có thể giảm hoặc biến mất hoàn toàn sau một liệu trình. Châm cứu đặc biệt hiệu quả với thoái hóa khớp nhẹ đến trung bình, viêm khớp và đau khớp do căng cơ.

Các phương pháp y học cổ truyền khác

• Bấm huyệt và xoa bóp: Kỹ thuật xoa bóp y học cổ truyền giúp giảm căng cứng cơ xung quanh khớp, cải thiện lưu thông máu và dịch bạch huyết, giảm viêm và đau. Bấm các huyệt như Huyết hải (SP10), Dương lăng tuyền (GB34), Túc tam lý (ST36) có tác dụng tốt với các vấn đề về khớp.
• Thuốc Đông y: Các bài thuốc bổ can thận, cường gân cốt, thông kinh lạc có thể hỗ trợ điều trị lâu dài các bệnh lý khớp. Thuốc giúp bổ khí huyết, giảm viêm từ bên trong, làm chậm quá trình thoái hóa.
• Ngâm rửa thuốc Đông y: Ngâm khớp trong nước thuốc ấm có các vị thuốc thông kinh lạc, giảm đau như Uy Linh Tiên, Độc Hoạt giúp thư giãn, giảm cứng khớp.

Các phương pháp y học hiện đại

• Vật lý trị liệu: Chuyên gia vật lý trị liệu hướng dẫn các bài tập cụ thể để tăng cường cơ, cải thiện tư thế và giảm áp lực lên khớp.
• Thuốc kháng viêm: NSAIDs giúp giảm viêm và đau nhanh, nhưng không nên dùng lâu dài do tác dụng phụ trên dạ dày, gan, thận.
• Tiêm corticosteroid hoặc hyaluronic acid: Trong trường hợp viêm khớp nặng hoặc thoái hóa tiến triển, tiêm vào khớp có thể giúp giảm triệu chứng.
• Phẫu thuật: Với tổn thương nặng như sụn chêm rách nhiều, dây chằng đứt, hoặc thoái hóa khớp giai đoạn cuối, phẫu thuật có thể được chỉ định.

Phòng ngừa vấn đề về khớp

Dù tiếng khớp kêu không phải lúc nào cũng phòng ngừa được, bạn có thể giảm nguy cơ phát triển các vấn đề về khớp:

• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm gánh nặng cho khớp
• Vận động đều đặn nhưng tránh va đập mạnh
• Khởi động kỹ trước khi tập thể thao
• Sử dụng giày dép phù hợp, có đệm tốt
• Tránh ngồi xổm hoặc quỳ lâu
• Uống đủ nước để duy trì độ nhớt dịch khớp
• Bổ sung canxi, vitamin D cho xương khớp khỏe
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm vấn đề

Tiếng khớp kêu lục cục là hiện tượng phổ biến, phần lớn trường hợp lành tính và không đáng lo ngại. Tuy nhiên, khi tiếng kêu đi kèm với đau, sưng, cứng khớp hoặc hạn chế vận động, đó có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe cần được chú ý.

Tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, chúng tôi cung cấp phương pháp điều trị toàn diện kết hợp y học cổ truyền và hiện đại, giúp bạn giảm triệu chứng một cách an toàn, hiệu quả mà ít tác dụng phụ. Đừng để tiếng khớp kêu làm bạn lo lắng - hãy tìm hiểu nguyên nhân và được tư vấn điều trị phù hợp để bảo vệ sức khỏe khớp lâu dài.