Tại sao mí mắt bị giật? Và làm sao để khỏi nhanh? Hãy tìm hiểu tại đây

Mí mắt giật là hiện tượng cực kỳ phổ biến - hầu như ai cũng trải qua ít nhất một lần trong đời. Cơn giật thường chỉ kéo dài vài giây đến vài phút, nhưng ở một số người có thể kéo dài hàng giờ, thậm chí vài ngày hoặc vài tuần.

Điều quan trọng cần nhớ là trong đa số trường hợp, mí mắt giật hoàn toàn vô hại và tự biến mất mà không cần điều trị.

Nguyên nhân phổ biến của mí mắt giật

Mệt mỏi và thiếu ngủ

Đây là nguyên nhân số một gây mí mắt giật. Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, hệ thần kinh có thể hoạt động bất thường, dẫn đến các cơn co giật không kiểm soát. Theo nghiên cứu từ UCLA Health, thiếu ngủ làm giảm khả năng kiểm soát cơ bắp của cơ thể, đặc biệt là các cơ nhỏ quanh mắt.

Căng thẳng và lo âu

Căng thẳng là yếu tố kích thích mạnh mẽ gây mí mắt giật. Khi bạn lo âu, cơ thể giải phóng hormone stress như cortisol và adrenaline, làm tăng hoạt động của hệ thần kinh. Điều này có thể kích thích các cơ mặt, đặc biệt là cơ quanh mắt, co giật không tự chủ. Đặc biệt ở những người làm việc áp lực cao, thường xuyên căng thẳng, stress kéo dài sẽ thường gặp tình trạng mí mắt giật.

Uống quá nhiều caffeine

Cà phê, trà, nước tăng lực, và các đồ uống có chứa caffeine có thể kích thích hệ thần kinh, làm tăng nguy cơ mí mắt giật. Caffeine là chất kích thích trung ương, có thể làm cơ bắp co giật khi dùng quá liều.

Rượu và thuốc lá

Theo MedlinePlus, tiêu thụ quá nhiều rượu có thể làm mất cân bằng chất điện giải trong cơ thể, kích thích hệ thần kinh và gây rối loạn giấc ngủ, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quanh mắt. Nicotine trong thuốc lá cũng là chất kích thích mạnh có thể gây co giật cơ. Cả hai đều có thể làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của mí mắt giật.

Khô mắt và kích thích mắt

Mắt khô cũng là nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Khi bề mặt mắt không được bôi trơn đầy đủ, cơ mí mắt có thể co giật để cố gắng bôi trơn lại. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người làm việc nhiều giờ trước màn hình máy tính, sử dụng điện thoại thông minh nhiều, hoặc đeo kính áp tròng lâu. Theo Pearson Eyecare, ánh sáng xanh từ màn hình và việc chớp mắt ít hơn khi tập trung vào màn hình là những yếu tố góp phần gây khô mắt và mí mắt.

Thiếu hụt dinh dưỡng

Mặc dù ít gặp hơn, thiếu các chất dinh dưỡng như magie, vitamin B12, hoặc vitamin D có thể góp phần gây mí mắt giật. Magie đóng vai trò quan trọng trong chức năng cơ và thần kinh.

Dị Ứng

Dị ứng mắt có thể gây ngứa, chảy nước mắt và sưng. Khi bạn dụi mắt để giảm ngứa, hành động này giải phóng histamine vào mô mí mắt, có thể gây ra cơn giật.

Mí mắt giật như thế nào thì cần lưu ý?

Mặc dù rất hiếm gặp, mí mắt giật có thể là triệu chứng của một số tình trạng y tế nghiêm trọng hơn.

- Co thắt mí mắt vô căn lành tính: Đây là tình trạng thần kinh hiếm gặp gây ra co giật mí mắt kéo dài và nghiêm trọng. Nó thường bắt đầu với việc chớp mắt quá nhiều, sau đó tiến triển thành co giật mạnh khiến mí mắt đóng lại trong vài giây hoặc thậm chí vài giờ. Bệnh nhân có thể nhạy cảm với ánh sáng, mờ mắt và khó giữ mắt mở. Nguyên nhân chính xác chưa được biết rõ, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng liên quan đến vấn đề ở hạch nền (basal ganglia) - vùng não kiểm soát vận động.

- Co giật nửa mặt: Tình trạng này thường do động mạch chèn ép vào dây thần kinh số VII (dây thần kinh mặt). Cơn giật thường bắt đầu ở quanh mắt rồi lan dần sang các cơ khác trên một nửa mặt.
Hội chứng Meige: Đây là tình trạng kết hợp giữa co thắt mí mắt vô căn lành tính và co giật cơ vùng hàm dưới và lưỡi. Bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi ăn, nói và thực hiện các hoạt động hàng ngày.

- Các bệnh thần kinh thoái hóa: Trong một số trường hợp rất hiếm, mí mắt giật có thể là dấu hiệu sớm của các bệnh như đa xơ cứng, bệnh Parkinson, hoặc thậm chí ALS (bệnh xơ cứng teo cơ một bên). Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng mí mắt giật đơn thuần rất hiếm khi là dấu hiệu duy nhất của các bệnh này.

- Tổn thương não: Đột quỵ, viêm não, hoặc chấn thương đầu có thể gây tổn thương các vùng não kiểm soát vận động mắt, dẫn đến mí mắt giật.

Cách giảm mí mắt giật tại nhà

- Nghỉ ngơi đầy đủ: Đây là giải pháp quan trọng nhất. Hãy cố gắng ngủ 7-9 giờ mỗi đêm. Tạo môi trường ngủ thoải mái, tối, mát mẻ và yên tĩnh. Tránh sử dụng điện thoại hoặc máy tính trước khi ngủ ít nhất 1 giờ.

- Giảm căng thẳng: Tìm cách thư giãn như yoga, thiền, hít thở sâu, hoặc các hoạt động bạn yêu thích. Tập thể dục đều đặn cũng giúp giảm stress hiệu quả.

- Hạn chế caffeine: Giảm dần lượng cà phê, trà, nước tăng lực. Không nên uống caffeine sau 2 giờ chiều để tránh ảnh hưởng đến giấc ngủ.

- Giảm rượu bia: Hạn chế hoặc tránh hoàn toàn đồ uống có cồn, đặc biệt vào buổi tối.

- Chườm ấm: Đặt khăn ấm lên mí mắt trong 5-10 phút. Nhiệt độ ấm giúp thư giãn cơ và giảm co giật.

- Sử dụng nước mắt nhân tạo: Nếu bạn nghi ngờ khô mắt là nguyên nhân, hãy sử dụng thuốc nhỏ mắt giữ ẩm (không kê đơn). Nhỏ 2-3 lần mỗi ngày hoặc khi cần.

- Áp dụng quy tắc 20-20-20: Khi làm việc trước màn hình, cứ 20 phút hãy nhìn một vật cách xa 20 feet (khoảng 6 mét) trong 20 giây để giảm mỏi mắt.

- Massage nhẹ: Dùng đầu ngón tay massage nhẹ nhàng vùng quanh mí mắt theo chuyển động tròn. Điều này có thể giúp thư giãn cơ.

Khi nào mí mắt giật cần được quan tâm?

- Mí mắt giật kéo dài quá 1-2 tuần: Nếu cơn giật không biến mất sau một hoặc hai tuần mặc dù bạn đã nghỉ ngơi đầy đủ, giảm caffeine và giảm stress, đây có thể là dấu hiệu cần được đánh giá y tế.

- Mí mắt đóng hoàn toàn: Trong hầu hết các trường hợp nhẹ, mí mắt chỉ giật nhẹ. Nhưng nếu cơn giật mạnh đến mức khiến mí mắt đóng hoàn toàn, gây khó khăn cho việc nhìn, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nghiêm trọng hơn là co thắt mí mắt

- Cơn giật lan sang các bộ phận khác của mặt: Nếu cơn giật không chỉ ở mí mắt mà còn lan sang má, miệng, hoặc các bộ phận khác của mặt, đây có thể là dấu hiệu của co giật nửa mặt - một tình trạng thần kinh cần được điều trị.

- Mắt đỏ, sưng hoặc tiết dịch: Nếu mí mắt giật kèm theo mắt đỏ, sưng, tiết dịch hoặc đau, đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc viêm mắt cần được điều trị.

- Mí mắt chảy xệ: Nếu một hoặc cả hai mí mắt chảy xệ xuống kèm theo giật, đây có thể là dấu hiệu của các vấn đề thần kinh nghiêm trọng như đột quỵ hoặc bệnh cơ thần kinh, cần được xử lý cấp cứu ngay lập tức.

- Thay đổi thị lực: Nếu mí mắt giật kèm theo mờ mắt, nhìn đôi, hoặc bất kỳ thay đổi nào về thị lực, hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa ngay.

- Có các triệu chứng thần kinh khác: Nếu kèm theo mí mắt giật, bạn còn gặp các triệu chứng như yếu cơ, tê bì, khó nói, khó nuốt, hoặc rung giật ở các bộ phận khác của cơ thể, đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý thần kinh nghiêm trọng.

Điều trị y tế cho mí mắt giật nghiêm trọng

1. Phương pháp châm cứu: Theo y học cổ truyền, mí mắt giật thường do phong (gió) xâm nhập, khí huyết không điều hòa, hoặc can thận hư yếu. Bác sĩ sẽ châm vào các huyệt đạo chính xác:

- Huyệt cục bộ quanh mắt để thông kinh hoạt lạc tại chỗ, giảm co giật cơ mí mắt

- Huyệt xa theo tiết đoạn thần kinh để điều hòa khí huyết, bình can tức phong

- Huyệt toàn thân để khu phong, bổ can thận.

2. Điện châm: Kết hợp kích thích điện nhẹ với tần số phù hợp giúp tăng hiệu quả thư giãn cơ, giảm co giật nhanh hơn.

3. Bấm huyệt và xoa bóp: Kỹ thuật bấm huyệt kết hợp massage nhẹ vùng thái dương, trán, quanh mắt giúp lưu thông khí huyết, giảm căng thẳng thần kinh.

4. Cứu nóng: Áp dụng cứu tại các huyệt Can du, Thận du, Quan nguyên… để bổ can thận, tăng cường thể trạng cho trường hợp giật mí mắt kéo dài do thể hư.

5. Tiêm Botulinum Toxin (Botox): Bác sĩ sẽ tiêm một lượng nhỏ Botox vào các cơ quanh mắt để làm liệt tạm thời cơ, ngăn chặn cơn giật. Hiệu quả thường kéo dài 3-4 tháng, sau đó cần tiêm lại.

6. Thuốc uống: Một số loại thuốc giãn cơ, thuốc chống lo âu hoặc thuốc chống co giật có thể được kê đơn, mặc dù hiệu quả thường không cao bằng Botox.

7. Phẫu thuật: Trong các trường hợp rất nặng không đáp ứng với các phương pháp khác, phẫu thuật myectomy (cắt bỏ một phần cơ quanh mí mắt) hoặc phẫu thuật giảm áp cho dây thần kinh mặt có thể được xem xét.

Điều quan trọng nhất bạn cần nhớ là trong đa số trường hợp, mí mắt giật chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể với mệt mỏi, căng thẳng hoặc lối sống không lành mạnh. Nó không phải dấu hiệu của bệnh nguy hiểm và sẽ tự biến mất khi bạn nghỉ ngơi đầy đủ, giảm stress và điều chỉnh lối sống.

Cố vấn chuyên môn: Thạc sĩ, Bác sĩ Đinh Trọng Thái

Trung tâm Kĩ thuật cao châm cứu Việt Nam

Bệnh viện Châm cứ Trung Ương