Tại sao trời trở lạnh lại đau lưng? Nguyên nhân chi tiết và các dấu hiệu cảnh báo

Mỗi khi mùa đông về, nhiều người lại phải chịu đựng cơn đau lưng dai dẳng khiến cuộc sống bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, số lượng bệnh nhân đến khám vì đau lưng tăng đáng kể vào những tháng trời lạnh. Với kinh nghiệm điều trị nhiều ca bệnh, chúng tôi nhận thấy việc hiểu đúng về tình trạng này và áp dụng biện pháp phòng ngừa phù hợp có thể giúp bạn vượt qua mùa đông một cách thoải mái hơn.

Tại sao trời lạnh lại gây đau lưng?

Nhiều người thắc mắc tại sao cảm giác đau lưng lại trở nên trầm trọng hơn khi nhiệt độ giảm. Thực tế, có nhiều yếu tố liên quan đến hiện tượng này. Khi nhiệt độ hạ thấp, các mạch máu trong cơ thể co lại để giữ nhiệt cho các cơ quan nội tạng. Điều này làm giảm lưu lượng máu đến các cơ, gân, dây chằng ở vùng lưng.

Khi thiếu máu nuôi dưỡng, các mô mềm trở nên cứng đơ, mất đi tính linh hoạt, dẫn đến tình trạng căng cứng và đau. Thêm vào đó, khí lạnh khiến dịch khớp (chất bôi trơn trong khớp) trở nên đặc hơn, giảm khả năng đệm và bôi trơn. Điều này làm tăng ma sát giữa các khớp cột sống, gây viêm và đau. Đối với những người đã có tiền sử bệnh thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, hoặc viêm khớp, triệu chứng sẽ bùng phát mạnh hơn trong thời tiết lạnh.

Hơn nữa, vào mùa đông, con người có xu hướng vận động ít hơn, ngồi co ro hoặc nằm cuộn tròn để giữ ấm. Những tư thế này làm tăng áp lực lên cột sống, đặc biệt ở vùng thắt lưng, góp phần gây đau. Việc thiếu vận động cũng khiến các cơ xung quanh cột sống yếu đi, mất khả năng hỗ trợ và bảo vệ.

Các dạng đau lưng thường gặp khi trời lạnh

• Đau do căng cơ: Dạng phổ biến nhất, cơ co thắt do lạnh và thiếu hoạt động. Đau nhiều ở vùng vùng lưng, tăng khi vận động, giảm khi nghỉ. Cơ vùng thắt lưng co cứng, thắt lưng hạn chế vận động, không tê bì chân tay.
• Đau do thoái hóa cột sống: Thường gặp ở người cao tuổi. Đau thường âm ỉ, kèm hạn chế vận động vùng thắt lưng rõ . Đau nhức liên tục, giảm sau vận động nhẹ, tăng nếu hoạt động quá nhiều. Trời lạnh làm triệu chứng nặng hơn.
• Đau do thoát vị đĩa đệm: Nhân nhầy đĩa đệm thoát ra chèn ép rễ thần kinh. Đau từ lưng lan xuống chân, kèm tê bì, yếu cơ. Đau tăng khi ho, hắt hơi, ngồi lâu hoặc cúi người.
• Đau do viêm ( viêm cột sống dính khớp, viêm khớp dạng thấp): Thường gặp ở người có tiền sử bệnh tự miễn, bùng phát khi gặp thời tiết lạnh. Đau cứng vùng lưng vào buổi sáng, hạn chế vận động rất rõ. Đau lưng có thể kèm theo đau nhiều khớp, đối xứng hai bên
• Đau do hẹp ống sống: Do nhiều nguyên nhân như thoát vị đĩa đệm mức độ nặng hoặc khối u tại chỗ hoặc lân cận chèn ép tủy sống. Đau lưng lan xuống hai chân, kèm tê bì rõ, trường hợp nặng có thể yếu chân, rối loạn đại tiểu tiện. Khi có những triệu chứng kể trên, cần đi khám sớm tại các cơ sở khám chữa bệnh uy tín.

Biện pháp phòng ngừa đau lưng hiệu quả

Giữ ấm vùng lưng: Đây là biện pháp đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Khi vùng lưng được giữ ấm, lưu thông máu được cải thiện, các cơ và dây chằng duy trì được tính linh hoạt, giảm nguy cơ căng cứng và đau. Tránh tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh hoặc ngồi ở nơi có luồng gió, mặc đủ áo ấm, đặc biệt chú ý đến vùng lưng.

Vận động đúng cách: Nhiều người nghĩ vào mùa đông nên hạn chế vận động để tránh lạnh, nhưng đây là quan niệm sai lầm. Vận động thường xuyên giúp các cơ lưng khỏe mạnh, linh hoạt, tăng cường lưu thông máu và giảm đau. Các bài tập nên thực hiện:

• Đi bộ nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày
• Duỗi cơ lưng: Cúi người về phía trước, giữ 10-15 giây
• Xoay người nhẹ nhàng sang hai bên
• Tập yoga hoặc thái cực quyền
• Bơi lội (nếu có bể bơi trong nhà ấm áp)

Lưu ý khởi động kỹ trước khi tập, tránh vận động mạnh đột ngột trong thời tiết lạnh. Nếu cảm thấy đau, dừng lại và nghỉ ngơi. Không nên tập khi cơ thể còn lạnh cóng - hãy vận động nhẹ nhàng trong nhà trước, sau đó mới ra ngoài.

Duy trì tư thế đúng: Tư thế sinh hoạt và làm việc sai là nguyên nhân quan trọng gây đau lưng, đặc biệt khi trời lạnh khiến cơ thể có xu hướng co ro. Cần có ý thức duy trì tư thế đúng trong mọi hoạt động. Khi ngồi làm việc, giữ lưng thẳng, tựa hẳn vào lưng ghế, chân đặt phẳng trên sàn. Không nên ngồi co ro hoặc cúi gập người trong thời gian dài. Nếu làm việc văn phòng, nên đứng dậy đi lại và duỗi người mỗi 30-45 phút. Khi ngủ, chọn nệm không quá cứng cũng không quá mềm. Tư thế ngủ ngửa với gối kê dưới đầu gối hoặc nằm nghiêng với gối kẹp giữa hai chân là tốt nhất cho cột sống. Tránh nằm sấp vì gây căng cơ cổ và lưng.

Chăm sóc cơ thể toàn diện

• Kiểm soát cân nặng: Thừa cân làm tăng gánh nặng lên cột sống, đặc biệt vùng thắt lưng. Duy trì cân nặng hợp lý bằng chế độ ăn cân đối và vận động đều đặn.
• Dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung đủ canxi và vitamin D để xương chắc khỏe. Ăn nhiều thực phẩm chống viêm như cá hồi, các loại hạt, rau xanh lá. Uống đủ nước giúp duy trì độ ẩm cho đĩa đệm.
• Thư giãn: Căng thẳng tinh thần làm cơ lưng co thắt, gây đau. Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, hít thở sâu, hoặc massage nhẹ nhàng.
• Nhiệt trị liệu: Nhiệt độ ấm có tác dụng giãn mạch máu, tăng lưu thông, giảm co cứng cơ và giảm đau. Đây là phương pháp đơn giản mà bạn có thể thực hiện tại nhà. Chườm nóng vùng lưng bằng túi chườm, bình nước nóng hoặc khăn ấm trong 15-20 phút, 2-3 lần mỗi ngày. Nhiệt độ nên vừa phải, tránh quá nóng gây bỏng da. Tắm nước ấm cũng giúp thư giãn cơ lưng hiệu quả.

Lưu ý, nếu đau lưng dữ dội kèm theo sưng, viêm cấp tính, có thể là dấu hiệu của tình trạng viêm nhiễm trùng tại chỗ hoặc cơ quan lân cận, nên thăm khám tại cơ sở khám chữa bệnh uy tín

Y học cổ truyền trong điều trị đau lưng

Châm Cứu

Châm cứu có tác dụng điều hòa khí huyết, giảm đau và viêm rất tốt. Bằng cách kích thích các huyệt đạo, châm cứu giúp giải phóng endorphin (chất giảm đau tự nhiên của cơ thể), tăng lưu thông máu đến vùng lưng, giảm co thắt cơ.Điện châm là kỹ thuật châm cứu kết hợp xung điện trị liệu , tăng cường hiệu quả giảm đau. Nhiều bệnh nhân cảm thấy đau giảm đáng kể ngay sau vài buổi điều trị đầu tiên.

Xoa Bóp Bấm Huyệt

Xoa bóp Bấm huyệt tác động vào các điểm huyệt để giảm đau, thư giãn cơ,giúp cải thiện tuần hoàn, giảm căng cứng cơ. Tuy nhiên, cần tránh bấm mạnh nếu có thoát vị đĩa đệm hoặc viêm cấp tính.

Thuốc Y học cổ truyền (thuốc Đông Y)

Các bài thuốc Đông y hỗ trợ điều trị đau lưng theo thể trạng từng người. Thuốc giúp bổ gan thận, cường gân cốt, thông kinh lạc, giảm đau. Cần được bác sĩ Đông y khám và kê đơn cụ thể, không tự ý sử dụng.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến bệnh viện ngay

Mặc dù phần lớn các trường hợp đau lưng khi trời lạnh là lành tính và có thể tự điều trị tại nhà, một số dấu hiệu cảnh báo cho thấy tình trạng nghiêm trọng cần can thiệp y tế ngay lập tức. Các triệu chứng nguy hiểm:

• Đau lưng kèm sốt cao, không giảm khi uống thuốc hạ sốt
• Đau lưng sau chấn thương mạnh, té ngã từ trên cao
• Yếu chân đột ngột, không đi được hoặc đi khập khiễng
• Tê bì vùng sinh dục, rối loạn đại tiện, tiểu tiện
• Đau lưng kèm sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
• Đau lưng ở người cao tuổi có bệnh loãng xương
• Đau tăng dần, không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường

Những dấu hiệu này có thể là biểu hiện của nhiễm trùng cột sống, gãy xương, khối u, hoặc chèn ép tủy sống nặng - đều là tình trạng cấp cứu cần xử trí nhanh chóng. Ngoài ra, nếu đau lưng kéo dài hơn 6 tuần mà không thấy cải thiện, hoặc đau tái phát nhiều lần, bạn cũng nên đến bệnh viện để được khám và chẩn đoán chính xác nguyên nhân.

Đau lưng khi trời lạnh là vấn đề phổ biến nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát được phần lớn các trường hợp. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết đúng loại đau, và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ giúp bạn vượt qua mùa đông một cách thoải mái.

Tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và phương pháp điều trị kết hợp hiện đại - cổ truyền. Đừng để đau lưng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống - hãy chủ động chăm sóc sức khỏe và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khi cần thiết.