Tại sao ngủ dậy bị đau đầu? Những nguyên nhân chính có tại đây

Thức dậy với cơn đau đầu âm ỉ hoặc nhói buốt là trải nghiệm khó chịu mà nhiều người gặp phải. Thay vì bắt đầu ngày mới tràn đầy năng lượng, bạn phải chịu đựng cảm giác mệt mỏi, khó chịu, ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động trong ngày. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và biết cách phòng ngừa hiệu quả.

Các nguyên nhân gây đau đầu buổi sáng phổ biến

Rối loạn giấc ngủ

Chất lượng giấc ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến tình trạng đau đầu buổi sáng. Ngủ quá ít hoặc ngủ quá nhiều đều có thể gây đau đầu.

Ngủ không đủ giấc: Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, não bộ không có thời gian phục hồi và điều hòa các chất hóa học. Thiếu ngủ làm giảm ngưỡng đau, khiến bạn nhạy cảm hơn với cơn đau đầu.

Ngủ quá nhiều: Ngạc nhiên là ngủ quá nhiều cũng gây đau đầu. Điều này làm thay đổi nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể, ảnh hưởng đến nồng độ serotonin - chất điều hòa tâm trạng và giấc ngủ. Ngủ nướng cuối tuần sau một tuần làm việc căng thẳng thường dẫn đến đau đầu.

Chất lượng giấc ngủ kém: Thức giấc nhiều lần trong đêm, giấc ngủ nông không sâu, hoặc không đạt được giai đoạn ngủ REM cũng khiến bạn thức dậy với cơn đau đầu.

Nghiến răng và căng cơ hàm

Nghiến răng trong khi ngủ là nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Khi nghiến răng, các cơ hàm, thái dương và cổ phải làm việc liên tục suốt đêm, dẫn đến căng cứng và đau. Người nghiến răng thường không tự nhận ra cho đến khi có người khác thông báo hoặc nha sĩ phát hiện dấu hiệu mài mòn răng. Triệu chứng kèm theo bao gồm đau hàm, đau tai, cảm giác mệt ở cơ mặt khi thức dậy.

Tư thế ngủ không đúng

Tư thế ngủ ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cột sống cổ và đầu. Nằm sai tư thế khiến cơ cổ và vai căng cứng, làm giảm lưu thông máu lên não, gây đau đầu. Các tư thế ngủ gây vấn đề:

• Nằm sấp: Làm cổ phải xoay một bên suốt đêm, gây căng cơ
• Gối quá cao hoặc quá thấp: Làm cột sống cổ cong không tự nhiên
• Nằm không có gối: Cột sống cổ không được hỗ trợ
• Ngủ trên ghế sofa, bàn làm việc: Tư thế cong vẹo

Mất nước cơ thể

Cơ thể tiếp tục mất nước trong suốt giấc ngủ qua hơi thở và mồ hôi, mặc dù bạn không uống gì. Mất nước làm giảm thể tích máu, giảm lượng oxy và dưỡng chất đến não, gây đau đầu.Dấu hiệu mất nước bao gồm khát nước khi thức dậy, nước tiểu đậm màu, khô miệng, môi khô nứt. Nếu bạn uống rượu bia trước khi ngủ, nguy cơ mất nước càng cao vì rượu có tác dụng lợi tiểu.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ

Đây là tình trạng nghiêm trọng khi đường thở bị nghẽn nhiều lần trong đêm, làm gián đoạn giấc ngủ và giảm lượng oxy đến não. Thiếu oxy gây giãn mạch máu não, dẫn đến đau đầu buổi sáng. Dấu hiệu ngưng thở khi ngủ:

• Ngáy to, ngưng thở nhiều lần trong đêmThức giấc với cảm giác nghẹt thở hoặc há hốc
• Ngủ nhiều nhưng vẫn mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày
• Khó tập trung, trí nhớ giảm
• Cao huyết áp khó kiểm soát

Rối loạn nhịp sinh học

Cơ thể có đồng hồ sinh học nội tại điều khiển chu kỳ thức - ngủ. Khi nhịp sinh học bị rối loạn do thay đổi múi giờ, làm ca đêm, hoặc thức khuya thường xuyên, cơ thể không điều hòa được các hormone như melatonin và cortisol đúng cách. Sự mất cân bằng này ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và dẫn đến đau đầu buổi sáng. Người làm việc theo ca hoặc thường xuyên bay qua múi giờ đặc biệt dễ gặp vấn đề này.

Đói và hạ đường huyết

Nếu bạn bỏ bữa tối hoặc ăn quá sớm, cơ thể có thể bị hạ đường huyết vào sáng sớm. Não bộ cần glucose để hoạt động, khi thiếu glucose, não sẽ phản ứng bằng cách giãn mạch máu, gây đau đầu. Người bị đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường đặc biệt dễ gặp tình trạng này. Hạ đường huyết ban đêm còn gây ra các triệu chứng như đổ mồ hôi, tim đập nhanh, ác mộng.

Lạm dung Caffeine

Nghe rất nghịch lý nhưng caffeine vừa có thể giúp giảm đau đầu vừa có thể gây đau đầu. Nếu bạn uống nhiều cà phê trong ngày, cơ thể sẽ quen với caffeine. Khi ngủ lâu mà không được cung cấp caffeine, bạn trải qua triệu chứng cai caffeine, trong đó có đau đầu.

Đây là lý do tại sao nhiều người thức dậy đau đầu và cảm thấy tốt hơn sau khi uống cà phê. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp lâu dài và có thể tạo thành vòng luẩn quẩn phụ thuộc caffeine.

Nghiện thuốc giảm đau

Sử dụng thuốc giảm đau quá thường xuyên có thể gây ra hiện tượng "đau đầu do lạm dụng thuốc". Khi tác dụng của thuốc hết, cơ thể phản ứng bằng cơn đau đầu mới, thường xảy ra vào buổi sáng. Nếu bạn dùng thuốc giảm đau hơn 2-3 lần mỗi tuần trong nhiều tháng, bạn có nguy cơ rơi vào tình trạng này. Đây là vấn đề nghiêm trọng cần được bác sĩ can thiệp.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến bệnh viện ngay

Hầu hết các trường hợp đau đầu buổi sáng là lành tính và có thể cải thiện bằng thay đổi lối sống. Tuy nhiên, một số dấu hiệu cảnh báo cho thấy cần can thiệp y tế khẩn cấp. Triệu chứng nguy hiểm:

• Đau đầu dữ dội đột ngột, "đau đầu tồi tệ nhất từng có"
• Đau đầu kèm sốt cao, cứng gáy, lú lẫn
• Đau đầu kèm yếu liệt, tê bì một bên người
• Đau đầu kèm rối loạn thị giác đột ngột, nhìn đôi, mù một phần
• Đau đầu sau chấn thương đầu
• Đau đầu kèm co giật
• Đau đầu ngày càng tăng, không giảm dù dùng thuốc
• Thay đổi tính cách, hành vi bất thường
• Đau đầu ở người trên 50 tuổi lần đầu xuất hiện
• Đau đầu kèm buồn nôn, nôn liên tục

Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của đột quỵ, xuất huyết não, viêm màng não, u não hoặc các tình trạng nguy hiểm khác. Đừng chần chừ - hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay.

Các bệnh lý tiềm ẩn

• Tăng huyết áp: Huyết áp thường cao nhất vào buổi sáng sớm. Nếu bạn bị tăng huyết áp không kiểm soát, bạn có thể thức dậy với đau đầu, đặc biệt ở vùng gáy.
• U não hoặc khối u: Mặc dù hiếm gặp, đau đầu buổi sáng là một trong những triệu chứng của khối u trong não. Áp lực nội sọ tăng khi nằm xuống, gây đau đầu nghiêm trọng khi thức dậy.
• Viêm xoang: Khi nằm ngang, chất nhầy tích tụ trong xoang, tạo áp lực và gây đau. Người bệnh viêm xoang thường đau đầu buổi sáng, đặc biệt vùng trán, má, và quanh mũi.
• Viêm màng não, viêm não: Đây là tình trạng cấp cứu với triệu chứng đau đầu dữ dội, sốt cao, cứng gáy. Cần đến viện ngay lập tức.

Ngoài ra, nếu đau đầu buổi sáng xảy ra thường xuyên (hơn 3 lần/tuần) trong nhiều tuần, bạn cũng nên đi khám để tìm nguyên nhân và điều trị kịp thời

Tuy nhiên bạn không cần quá căng thẳng và lo lắng, việc xác định rõ ràng cần bằng các triệu chứng rõ ràng và khám tại bệnh viện.

Cách phòng ngừa đau đầu buổi sáng

May mắn là phần lớn các trường hợp đau đầu buổi sáng có thể phòng ngừa được bằng những thay đổi đơn giản trong lối sống và thói quen ngủ.

Giấc ngủ lành mạnh

• Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, giữ giờ giấc đều đặn
• Đi ngủ và thức dậy cùng giờ, kể cả cuối tuần
• Tạo môi trường ngủ tối, yên tĩnh, mát mẻ (18-21 độ C)
• Tránh màn hình điện tử 1-2 giờ trước khi ngủ
• Không uống caffeine sau 2 giờ chiều
• Tránh rượu bia trước khi ngủ
• Không ăn quá no hoặc đói trước khi ngủ

Chọn gối và nệm phù hợp

Đầu tư vào gối và nệm chất lượng là việc làm đáng giá cho sức khỏe lâu dài. Gối phù hợp giúp cột sống cổ thẳng tự nhiên, giảm căng cơ.Đối với người ngủ ngửa, gối vừa phải không quá cao. Người ngủ nghiêng nên dùng gối dày hơn để lấp khoảng trống giữa vai và đầu. Tránh ngủ sấp nếu có thể. Nệm nên có độ cứng vừa phải, hỗ trợ tốt cột sống.

Duy trì đủ nước

Uống đủ nước trong ngày giúp cơ thể duy trì cân bằng dịch. Uống một cốc nước nhỏ trước khi ngủ (không quá nhiều để tránh phải dậy đi vệ sinh), và uống nước ngay khi thức dậy. Lượng nước cần thiết thay đổi theo cơ địa, hoạt động và thời tiết, nhưng trung bình khoảng 1.5-2 lít mỗi ngày. Quan sát màu nước tiểu - nếu trong hoặc vàng nhạt là đủ nước.

Kiểm soát stress

Stress và lo âu là nguyên nhân phổ biến gây rối loạn giấc ngủ và đau đầu. Học cách quản lý stress hiệu quả: Thực hành thư giãn trước khi ngủ như thiền, yoga nhẹ, hít thở sâu. Viết nhật ký để "tháo gỡ" những suy nghĩ lo lắng trước khi đi ngủ. Nghe nhạc êm dịu hoặc đọc sách nhẹ nhàng. Tránh xem tin tức hoặc nội dung kích động trước giờ ngủ.

Vận động thể chất đều đặn

Tập thể dục đều đặn cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm đau đầu. Tuy nhiên, tránh tập gần giờ ngủ vì có thể khiến cơ thể quá hưng phấn. Lý tưởng nhất là tập vào buổi sáng hoặc chiều, ít nhất 3-4 lần mỗi tuần, mỗi lần 30-45 phút. Các hoạt động như đi bộ, bơi lội, đạp xe đều có lợi.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Nếu nghi ngờ đau đầu buổi sáng liên quan đến vấn đề sức khỏe như tăng huyết áp, ngưng thở khi ngủ, hoặc nghiến răng, hãy đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng cách. Đo huyết áp định kỳ, đặc biệt nếu bạn có yếu tố nguy cơ. Khám nha khoa để kiểm tra tình trạng nghiến răng. Nếu bạn ngáy to hoặc ngưng thở khi ngủ, cần làm xét nghiệm nghiên cứu giấc ngủ.

Vai trò của y học cổ truyền đối với điều trị đau đầu

Tại Bệnh viện Châm cứu Trung ương, chúng tôi áp dụng thành công các phương pháp y học cổ truyền trong điều trị đau đầu mạn tính

Châm cứu

Châm cứu có tác dụng điều hòa khí huyết, giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và giảm đau đầu. Nghiên cứu cho thấy châm cứu có hiệu quả trong điều trị nhiều loại đau đầu, đặc biệt đau đầu do căng thẳng và đau nửa đầu.Một số huyệt thường dùng để điều trị đau đầu bao gồm Bách hội (đỉnh đầu), Thái dương (thái dương huyệt), Phong trì (gáy), Hợp cốc (giữa ngón cái và ngón trỏ).

Bấm huyệt tự nhiên

Bạn có thể tự bấm huyệt tại nhà để giảm đau đầu nhẹ. Bấm nhẹ nhàng, xoay tròn vào các huyệt Thái dương, Ấn đường (giữa hai chân mày), hoặc Hợp cốc trong 1-2 phút. Làm đều đặn có thể giúp phòng ngừa đau đầu.

Thuốc Đông Y

Các bài thuốc Đông y có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, giảm stress và điều trị căn nguyên gây đau đầu theo thể trạng từng người. Cần được bác sĩ Đông y khám và kê đơn cụ thể.

Đau đầu khi ngủ dậy là vấn đề phổ biến nhưng không nên bỏ qua. Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn tìm ra giải pháp phù hợp và phòng ngừa hiệu quả. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện bằng thay đổi lối sống - cải thiện giấc ngủ, uống đủ nước, giảm stress, vận động đều đặn.